Focus COP26: Jak Afryka może przyciągnąć więcej inwestycji w energię słoneczną?
Nov 02, 2021
Afryka znajdzie się wysoko na liście priorytetów, kiedy przywódcy polityczni i negocjatorzy klimatyczni spotkają się na COP26 na początku listopada. Bez wątpienia usłyszymy mocne apele, aby wyłożyć więcej pieniędzy na finansowanie czystej energii na południu, a także obietnice bogatego świata, aby to zrobić. To ważne, ale Afryka nie’Trzeba poczekać na kolejne deklaracje, aby przyciągnąć kapitał na inwestycje w zieloną energię.
Miliardy prywatnych i publicznych dolarów są gotowe zainwestować w projekty związane z energią słoneczną i innymi odnawialnymi źródłami energii w Afryce. Rządy powinny skupić się na usuwaniu barier powstrzymujących takie inwestycje, zarówno w przypadku dużych elektrowni, jak i rozproszonych elektrowni słonecznych, na czym koncentruje się ten artykuł. W skrócie, bariery te można podsumować jako regulacje, dotacje i walutę.
Wysokie koszty energii elektrycznej
Afryka’s firmy cierpią z powodu świata’s najwyższych kosztów energii elektrycznej, a kontynent jest jedynym regionem, w którym udział odnawialnych źródeł energii w miksie energetycznym znajduje się w martwym punkcie od czasu podpisania porozumienia paryskiego sześć lat temu. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) udział energii wodnej, słonecznej i wiatrowej na kontynencie’Produkcja energii elektrycznej jest nadal poniżej 20%. W rezultacie Afryka stała się jeszcze bardziej zależna od węgla, gazu ziemnego i oleju napędowego, aby zaspokoić szybko rosnące zapotrzebowanie na energię– paliwa, których cena ostatnio podwoiła się, a nawet potroiła.
Aby odwrócić ten niepewny rozwój, Afryka powinna dążyć do potrojenia rocznych inwestycji w energię niskoemisyjną do co najmniej 60 miliardów USD rocznie. Znaczna część tych inwestycji będzie potrzebna do sfinansowania dużych projektów fotowoltaicznych na skalę przemysłową. Ale równie ważne są inwestycje na rzecz znacznie szybszego wdrażania energii słonecznej i magazynowania energii w sektorze prywatnym. Afryka’s rządy powinny przestudiować wnioski wyciągnięte z RPA i Egiptu oraz ułatwić firmom inwestowanie w produkcję energii słonecznej na ich własne potrzeby.
Przykładem jest Empower New Energy’s, która działa już od ponad roku. Ta dachowa elektrownia słoneczna o mocy 0,7 MWp w Akrze była możliwa dzięki 20-letniej umowie na zakup energii (PPA) zawartej z klientem, lokalną firmą produkcyjną w Ghanie. Zapłacona taryfa oznacza oszczędność na rachunkach za energię rzędu 20%, a 800 MWh wyprodukowanej czystej energii to uniknięte 400 ton emisji CO2. Ponadto powstają nowe miejsca pracy podczas budowy, eksploatacji i konserwacji, a także pośrednio poprzez poprawę konkurencyjności klienta.
Rozporządzenie
Niestety przepisy zabraniają korzystania z energii w większości krajów afrykańskich– z wyjątkiem Kenii, Nigerii, Egiptu, RPA i kilku innych– od zakupu energii słonecznej od prywatnych dostawców, jak w przypadku cytowanym powyżej. (W Ghanie możliwość jest ograniczona do dużych odbiorców energii, tzw.“masowi klienci”.) W większości krajów afrykańskich jedyną opcją inwestycji w energię słoneczną z prywatnymi odbiorcami jest zawarcie umowy najmu lub dzierżawy na własność. Umowy, w których użytkownicy płacą za sprzęt, są ogólnie postrzegane jako mniej atrakcyjne dla użytkownika energii niż umowy, w których klient płaci za dostarczoną energię elektryczną, która jest najczęściej używana na całym świecie.
Drugą barierą regulacyjną, która utrudnia inwestycje w energię słoneczną w Afryce, jest brak opomiarowania netto. Z godnym uwagi wyjątkiem RPA, Egiptu i kilku innych krajów, użytkownicy energii w Afryce nie mają możliwości spieniężenia nadwyżki energii elektrycznej. W większości części świata użytkownicy energii wytwarzają własną energię elektryczną w ramach umów o opomiarowanie sieci z lokalnymi przedsiębiorstwami dystrybucyjnymi. Oznacza to, że w okresach, gdy elektrownia na własne potrzeby wytwarza więcej energii elektrycznej niż potrzeba, np. podczas konserwacji lub świąt, użytkownicy energii mogą“Sprzedać” nadwyżki energii elektrycznej z powrotem do lokalnego zakładu energetycznego. Brak liczników netto oznacza, że użytkownik energii musi płacić za całą niewykorzystaną energię słoneczną, co sprawia, że inwestycja w energię słoneczną jest mniej atrakcyjna.
Dotacje
Dotowane ceny oleju napędowego i taryfy sieciowe również stanowią barierę dla inwestycji w energię słoneczną, ale na szczęście mniej niż wcześniej. Koszt oleju napędowego np. w Egipcie i Nigerii to 0,5 USD– 0,6 za litr, około połowę ceny w USA i Chinach i mniej niż jedną trzecią ceny w Europie. Tylko eliminując dotacje do paliw kopalnych i upewniając się, że taryfy pokrywają wszystkie koszty, rządy mogą zapewnić, że projekty związane z energią słoneczną staną się w pełni konkurencyjne. Istnieją skuteczniejsze niż dotacje paliwowe sposoby ochrony biednych i wrażliwych części populacji.
Waluta
Ważnym problemem jest również waluta, zwłaszcza że kraje afrykańskie muszą przyciągnąć miliardy dolarów inwestycji zagranicznych. Inwestorzy zagraniczni na ogół nie są nastawione na podejmowanie ryzyka walutowego, podobnie jak odbiorcy. Ponadto na niektórych rynkach, takich jak Nigeria, Mozambik, Zimbabwe m.in. dostęp do dolara amerykańskiego jest bardzo ograniczony, co sprawia, że inwestycje zagraniczne są niemal zaporowe. Płynny rynek walutowy oraz stabilna i przejrzysta polityka walutowa są niezbędne dla krajów poszukujących inwestorów w energię słoneczną.
Co należy zrobić na COP 26, aby doprowadzić do pilnego zapotrzebowania na więcej energii słonecznej w Afryce? Ważne jest wspieranie rządów, które starają się uatrakcyjnić dla przedsiębiorstw nabywanie własnej energii słonecznej. Niezbędne jest również zwiększenie finansowania dla dostawców gwarancji i pożyczek uprzywilejowanych. Ale powinniśmy być bardziej ambitni. Moim życzeniem, by spotkanie w Glasgow było globalne porozumienie w sprawie zastąpienia wygasłego mechanizmu rozwoju klimatu (CDM) nowym, automatycznym i niebiurokratycznym kredytem węglowym dla wszystkich rozproszonych źródeł energii odnawialnej w krajach rozwijających się. Cena minimalna, powiedzmy 30 dolarów za tonę CO2, odblokowałaby tysiące dodatkowych inwestycji w energię słoneczną w całej Afryce, zastępując miliony litrów paliw kopalnych, jednocześnie tworząc ponad milion nowych miejsc pracy w krajach najbardziej potrzebujących Covid dźgnięcie gospodarki.
Terje Osmundsen jest założycielem i dyrektorem generalnym Empower New Energy, wielokrotnie nagradzanej firmy inwestującej w energię odnawialną.
